Fideuram-voorzitter opgelicht via AI-stem, €36 mln in Bitcoin

De Italiaanse private bank Fideuram is in februari 2026 slachtoffer geworden van een grootschalige scam waarbij oplichters gebruik maakten van een AI-gegenereerde stem. Voorzitter Paolo Molesini werd misleid en gaf opdracht tot overboekingen van in totaal zo’n €95 miljoen. Een groot deel is inmiddels teruggevorderd, maar minstens €36 miljoen is via buitenlandse rekeningen omgezet in crypto. Onderzoekers proberen het geld nu wereldwijd te traceren voordat de daders het kunnen verzilveren.

In het kort:

• Oplichters imiteerden via WhatsApp en een AI-stem bekende personen om Fideuram-voorzitter Molesini te laten overmaken naar rekeningen in China en Hong Kong.
• Van de ~€95 miljoen die werd overgemaakt, is ruim €53 miljoen teruggevorderd; minstens €36 miljoen werd omgezet in Bitcoin.
• Molesini trad op 12 maart af als voorzitter, zonder dat er een strafrechtelijk onderzoek tegen hem loopt.

AI-stem imiteert advocaat en bankdirecteur

Alles begint wanneer Molesini in februari 2026 een WhatsApp-bericht ontvangt dat ogenschijnlijk afkomstig is van Carlo Messina, de topman van moederbedrijf Intesa Sanpaolo. In dat bericht wordt hij gevraagd om via de eigen schatkist van Fideuram een reeks betalingen te regelen voor een tijdgevoelige financiële transactie in het buitenland.

Kort daarna belt advocaat Paolo Nastasi hem op, managing partner van het grote internationale advocatenkantoor A&O Shearman in Italië. Of tenminste: zo lijkt het. Volgens het Italiaanse dagblad Corriere della Sera hadden de oplichters de stem van Nastasi nagemaakt met AI, zodat het gesprek volledig authentiek klonk. Nastasi zelf wist van niets. Vervolgens ontving Molesini via namaak-e-mails de rekeninggegevens waarop de bedragen moesten worden overgemaakt, grotendeels naar China en Hong Kong.

De financieel directeur van Fideuram voerde de instructies uit, in de veronderstelling dat de opdracht rechtstreeks van de moederbankdirecteur afkomstig was.

Ruim €53 miljoen teruggevorderd, maar €36 miljoen in Bitcoin

Zodra de interne beveiligingssystemen van Fideuram alarm sloegen, schakelde de bank snel. Via internationale interbancaire samenwerking slaagde een Chinese bank erin €40 miljoen te bevriezen en terug te storten. Daarna werkten Milanese aanklagers Alfonso Serritiello en Barbara Benzi samen met hun Portugese collega’s via Eurojust, wat resulteerde in de inbeslagname van nog eens €13 miljoen bij een Portugese bank.

Maar minstens €36 miljoen ontbreekt nog. Dat bedrag is via een reeks buitenlandse rekeningen omgezet in Bitcoin, en rechercheurs proberen nu via internationale rechtshulpverzoeken de transacties terug te volgen. Het risico is dat de daders de crypto alsnog weten te verzilveren voordat dat lukt.

De zaak past in een bredere trend van zogenoemde CEO-fraude waarbij oplichters zich voordoen als leidinggevenden om grote betalingen los te krijgen. Eerder werden ook Sisal (€5,5 miljoen) en Maire Tecnimont (€18 miljoen) op vergelijkbare wijze getroffen. Het gebruik van AI om stemmen na te bootsen maakt dit soort aanvallen moeilijker te herkennen.

Voorzitter trad af, geen strafrechtelijk onderzoek

Molesini zelf is geen verdachte in het strafrechtelijk onderzoek en Fideuram heeft ook geen civiele procedure tegen hem ingesteld. Toch kondigde hij op 12 maart zijn vertrek aan als voorzitter van Fideuram, officieel vanwege persoonlijke redenen.

Fideuram is de private banking-tak van Intesa Sanpaolo en beheert een vermogen van zo’n €450 miljard. Dat maakt de omgezette bedragen relatief klein in verhouding tot de totale portefeuille, maar de absolute schade en de reputatieschade zijn aanzienlijk. Bitcoin staat momenteel op $86.197, wat het terugvinden van de omgezette tegoeden extra complex maakt door de volatiliteit en de anonimisering via crypto-overdrachten.