Het verhaal achter de $190 miljoen die Gerald Cotten meenam in zijn graf

In december 2018 overleed Gerald Cotten, oprichter van het Canadese crypto exchange QuadrigaCX, op 30-jarige leeftijd tijdens zijn huwelijksreis in India. Hij was de enige die toegang had tot de versleutelde laptop waarop hij het bedrijf runde. Zo’n 115.000 klanten kwamen erachter dat hun geld vastzat in zogeheten cold wallets waar niemand anders bij kon. Maar de werkelijkheid bleek nog schokkender dan een vergeten wachtwoord.

In het kort:

• Gerald Cotten overleed in december 2018 en was de enige met toegang tot de wallets van QuadrigaCX.
• Klanten misten in totaal ongeveer 250 miljoen Canadese dollar, maar de wallets bleken al maanden eerder leeggehaald.
• De Ontariose beurstoezichthouder concludeerde dat QuadrigaCX een Ponzi-schema was.

Een dood die meer vragen opriep dan antwoorden gaf

Cotten stierf op 9 december 2018 in een ziekenhuis in Jaipur, India. Hij leed aan de ziekte van Crohn en overleed aan complicaties daarvan. Drie dagen later werd zijn overlijden officieel geregistreerd in Halifax, maar de aankondiging volgde pas een maand later.

Dat moment zorgde voor grote onrust. Klanten van QuadrigaCX, destijds het grootste crypto exchange van Canada, hoorden dat zo’n 250 miljoen Canadese dollar aan tegoeden in cold wallets stond en dat alleen Cotten de toegangscodes kende. Schuldeisers vroegen de politie zijn lichaam op te graven om de identiteit te bevestigen. Het internet concludeerde al snel dat hij zijn eigen dood in scène had gezet en ergens in Belize zat.

Dat bleek allemaal naast de kwestie.

Wallets al leeg voordat Cotten het vliegtuig stapte

In maart 2019 wisten accountants zes van de cold wallets te identificeren. Ze waren allemaal leeg. En niet omdat iemand na Cottens dood toegang had gekregen: de wallets waren al in april 2018 geleegd, acht maanden voordat hij naar India vertrok.

De Ontariose beurstoezichthouder, de Ontario Securities Commission, onderzocht de zaak en concludeerde dat QuadrigaCX in feite een Ponzi-schema was. Cotten had het bedrijf als zodanig gerund. Klanten leden uiteindelijk een verlies van ongeveer 169 miljoen Canadese dollar, omgerekend destijds zo’n 190 miljoen Amerikaanse dollar.

Het verhaal van QuadrigaCX staat sindsdien symbool voor de risico’s van gecentraliseerde crypto exchanges waarbij één persoon volledige controle heeft over de fondsen van honderdduizenden klanten. Platforms zoals Coinbase zetten sindsdien zwaarder in op transparantie en het bewijs van reserves, mede als reactie op schandalen als dat van QuadrigaCX.